- nl
- en
Voor de tweede Meet the Masters tijdens TAZ26 verwelkomde filmhistorica Anke Brouwers theatermaker en acteur Kris Cuppens. In Vlaanderen is hij vooral bekend van de series ‘Spitsbroers’, ‘Beau Séjour’ en ‘Undercover’. Daarnaast doceert hij aan LUCA School of Arts in Brussel. Zijn keuze viel op ‘Opening Night’, de klassieker van John Cassavetes, een sleutelfiguur binnen de Amerikaanse onafhankelijke cinema.
‘Opening Night’ volgt theateractrice Myrtle Gordon tijdens de repetities van een nieuw toneelstuk. Terwijl de première dichterbij komt, wordt ze geconfronteerd met haar angsten rond ouder worden, identiteit en succes. Wanneer een jonge fan kort na een ontmoeting met Myrtle om het leven komt, raakt ze steeds verder verstrikt in haar onzekerheid. “De film gaat vooral over de inkijk achter de coulissen, het theaterlandschap en hoe het is om naar een première toe te werken,” verduidelijkt Kris.
Ouderdom, vrouwelijkheid en de positie van oudere actrices vormen belangrijke thema’s in de film. Volgens Kris had hoofdactrice Gena Rowlands zelf een moeilijke verhouding tot ouder worden en hield ze haar leeftijd liever geheim. “Actrices sterven twee keer: de eerste keer als ze niet meer gevraagd worden om te acteren en de tweede keer als ze werkelijk sterven.” Ook de titel van het toneelstuk in de film, ‘Second Woman’, verwijst volgens hem naar die thematiek: “De eerste vrouw is de vrouw die je ooit was toen je jong was, en de tweede vrouw is de vrouw die je uiteindelijk geworden bent.”
Naast Myrtle verschijnen twee vrouwelijke personages die bijna als een jongere en oudere spiegel van haar functioneren. Nancy Stein, de jonge fan van Myrtle, vertegenwoordigt de jeugd. Volgens Kris bevat dat personage ook een autobiografisch element uit het leven van Gena Rowlands, die zelf te maken kreeg met jonge, opdringerige vrouwelijke fans. Aan de andere kant staat Sarah Goode, de oudere schrijfster van het toneelstuk, gespeeld door Joan Blondell. Oorspronkelijk werd Bette Davis voor die rol overwogen.
Kris was verbaasd dat ‘Opening Night’ nog niet eerder aan bod kwam tijdens Meet the Masters, aangezien John Cassavetes wordt beschouwd als een van de grondleggers van de Amerikaanse onafhankelijke cinema. Zelf leerde hij het werk van Cassavetes kennen toen hij studeerde aan het Lee Strasberg Institute in New York. Op een onafhankelijk filmfestival zag hij diens films voor het eerst. “Ik maakte kennis met het werk van John Cassavetes en de impact die zijn eerlijke en rauwe manier van spelen had. Hier was ik naar op zoek.” De confrontatie met die manier van acteren sloot nauw aan bij zijn eigen opleiding in Method Acting. “Toen ik de films van John Cassavetes zag, werd ik net door dit aspect van mijn paard geblazen.”
Ik maakte kennis met het werk van John Cassavetes en de impact die zijn eerlijke en rauwe manier van spelen had. Hier was ik naar op zoek.
Ook Cassavetes’ compromisloze onafhankelijkheid spreekt Kris sterk aan. De regisseur werkte vaak met beperkte budgetten en ging daarin bijzonder ver: zo hypothekeerde hij zijn eigen huis om een film te kunnen afwerken. “Het is ongelooflijk straf dat je tegen je vrouw, actrice Gena Rowlands, zegt dat je opnieuw een film gaat maken en het huis weer zal hypothekeren, terwijl je nog schulden hebt van de vorige film,” lacht Kris.
Cassavetes had nochtans als goedbetaalde filmacteur binnen Hollywood kunnen blijven werken. Hij koos bewust voor een andere weg. “Hij wilde niet meer binnen dat Hollywoodinstituut opereren, omdat dat instituut alle beslissingen nam en hij daar de films niet kon maken die hij wilde maken.” Cassavetes bewonderde het Italiaanse neorealisme en de rauwe werkelijkheid die daarin werd getoond. “Hij wilde mensen tonen met al hun kleine kanten en aspecten, en dat kon hij niet binnen het Hollywoodstramien.”
Hij wilde mensen tonen met al hun kleine kanten en aspecten, en dat kon hij niet binnen het Hollywoodstramien.
Die onafhankelijkheid bepaalde ook de manier waarop zijn films tot stand kwamen. Op de set nam iedereen verschillende taken op zich en Cassavetes werkte vaak opnieuw met dezelfde mensen. Acteurs als Peter Falk vonden bij hem de vrijheid om artistieke rollen te spelen die ze elders minder snel aangeboden kregen.
Voor Cassavetes stonden repetitie en performance centraal. Hij las teksten samen met zijn acteurs, onderzocht ze en paste ze aan waar nodig. “Hij was geen filmregisseur die zei hoe het zat. Hij liet zijn acteurs zelf zoeken naar hoe de personages in elkaar zaten. Het was niet in het wilde weg improviseren: men keek eerst wat er stond en ging dan verder zoeken.” De acteur en diens spel waren voor hem de kern; de camera moest dat vooral registreren.
Net daarom zocht Cassavetes naar een cameravoering die dicht bij zijn acteurs kon blijven. Grote camera’s ervoer hij als een hindernis tussen hem en de spelers. Geïnspireerd door beelden uit de oorlogsverslaggeving koos hij voor handheld camerawerk. Zo kon de camera zich tussen de acteurs bewegen en ontstond de rauwheid die zijn films zo herkenbaar maakt.
Zoals veel werk van Cassavetes neemt ook ‘Opening Night’ uitgebreid de tijd voor zijn personages en situaties. “Hij neemt de tijd om iets te laten zien en dat zijn we niet meer gewoon,” zegt Kris. “Dingen die je anders niet zou zien, omdat je niet de tijd krijgt om ze op te pikken, zie je hier wel.” Volgens hem komt het beste van de film dan ook in de laatste 44 minuten.
Hij neemt de tijd om iets te laten zien en dat zijn we niet meer gewoon.
In Meet the Masters gaat FFO samen met filmkenner Anke Brouwers en een bekende Vlaamse filmprofessional op een cinefiele ontdekkingstocht door de filmgeschiedenis van kort na de Tweede Wereldoorlog tot het heden. Concreet wordt er een internationale ‘Master’ in het vak voorgesteld. Anke Brouwers kadert samen met een Vlaamse filmprofessional het werk, de periode en filmstroming, alsook wat die heeft betekend voor cinema vandaag.
Vorig jaar schoven toppers zoals Ruth Becquart, Stephan Vanfleteren, Daphne Agten en Jonas Geirnaert aan om hun passie en unieke inzichten over film te delen. Laat je inspireren door hun verhalen en ontdek hoe de grootmeesters van de cinema hen hebben beïnvloed.