Inclusieve casting vraagt meer dan goede intenties

“Afhankelijk van de definitie heeft 15 tot 20 procent van de wereldbevolking een beperking”, stelt Kwinten Van Heden. Hij doet al twee jaar onderzoek naar inclusie in de filmsector voor GRIB vzw. “Eén op de vijf mensen heeft een beperking, maar toch zien we hen amper op ons scherm. Het is belangrijk dat ook deze acteurs een platform krijgen. Gelukkig worden in Vlaanderen stappen gezet en is er een wil om de dingen te veranderen.”, aldus Hilde Heijnen.

Casting director Elien Van Aerschot geeft toe dat inclusieve casting in de praktijk niet altijd eenvoudig is. Vanuit haar functie voelt ze soms dat ze niet de juiste doelgroep bereikt, of dat er weinig respons komt van acteurs met een specifiek profiel. Ze hoopt daar verandering in te brengen met een warme oproep aan iedereen die graag acteert: “Hou de castings in de gaten en laat ons weten dat je wilt spelen. We willen graag samen aan de slag, maar als we niet weten dat jullie er zijn, kunnen we ook niet samen verder.“. Ooit heeft ze  bijna een half jaar gezocht naar een jong meisje met een fysieke beperking voor een Ketnetreeks, maar tevergeefs. Uiteindelijk werd de rol herschreven naar een vrouw van in de dertig. Het is volgens Elien dan ook geen uitzondering dat een verhaal wordt aangepast naar de beschikbare acteurs.

Twijfels en angsten 

Kwinten is zelf acteur en spreekt openlijk over zijn eigen twijfels bij castings.

Hij hoopt in de toekomst meer te kunnen spelen dan een personage in een rolstoel. In een ideaal scenario krijgt hij rollen zonder die nadruk op zijn beperking, maar gewoon omdat hij een goede acteur is. Van Aerschot bevestigt dat casting calls soms bewust weinig informatie bevatten, bijvoorbeeld omdat het scenario nog niet vastligt of de financiering onzeker is. Ze begrijpt dat zoiets voor onzekerheid kan zorgen bij acteurs met een beperking, zeker voor rollen die fysiek uitdagend zijn.

Inclusiecoördinator 

Tijdens het gesprek wordt verwezen naar een bijeenkomst van Film Forward en Acteursbelangen, dat plaatsvond op 13 november 2025 in Nederland. Daar ging het onder meer over de praktische drempels op een filmset. Zo’n set is niet altijd even toegankelijk en er ontbreken vaak rustmomenten of een duidelijk aanspreekpunt. Als mogelijke oplossing wordt daarom het aanstellen van een inclusiecoördinator naar voren geschoven. Voor Van Heden zou dat een groot verschil maken.

Het panel concludeert dat een inclusiecoördinator er moet zijn voor de hele set, dus ook voor de crewleden achter de schermen. “Als we als team voor elkaar kunnen zorgen, winnen we daar ook economisch bij. Het hele filmproces gaat sneller omdat iedereen zichzelf kan zijn.”

Wie mag welke rol spelen? 

Kunnen rollen waarin een beperking voorkomt, uitsluitend gespeeld worden door acteurs met een beperking? Elien Van Aerschot geeft aan dat ze dat een moeilijke vraag vindt, omdat ze voor elke rol gewoon het grootste talent wil vinden. “Uiteindelijk ligt de finale keuze altijd bij de regisseur of producent, maar we moeten wel blijven proberen om een zo breed mogelijke groep te bereiken. Vaak zijn de inschrijvingen voor open calls beperkt. De drempel moet verlagen.” 

Kwinten Van Heden begrijpt dat kwaliteit moet primeren, maar volgens hem zijn de kansen vandaag toch nog te beperkt. “Andere acteurs hebben het recht om te transformeren. Ik zou willen dat ik datzelfde recht heb, maar helaas is dat nog niet altijd zo.”. Er is dus nog werk aan de winkel voor inclusiviteit op de Vlaamse filmsets, al zijn de eerste stappen in de goede richting al gezet. Alle panelleden kijken daarom hoopvol naar de toekomst.