Olga Lucovnicova ontdekt schokkende familiegeheimen

Vanmiddag vond de laatste Auteur Talk van FFO26 plaats in de Grote Post. Presentatrice Flo Windey ging in gesprek met filmmaker Olga Lucovnicova over haar langspeeldebuut ‘Last Letters from My Grandma’. Eerder scheerde de Moldavische regisseur hoge toppen met haar afstudeerfilm ‘Nanu Tudor’, die onder meer de Gouden Beer voor Beste Korte Film won op de Berlinale.

Doos van Pandora 

De film is een autobiografische documentaire die begint met een doos die Olga van haar vader krijgt. In het mysterieuze pakket zitten allerlei brieven die hij ontving van zijn moeder, Olga’s Russische grootmoeder die ondertussen is overleden. Net zoals bij de doos van Pandora, was ze ervan overtuigd dat ze die beter gesloten liet, maar haar vader moedigde haar aan om toch in haar familiegeschiedenis te duiken.

“Als kind kreeg ik van mijn vader een camera. Vroeger zei hij al lachend dat ik ooit een film over hem zou moeten maken. Bij ‘Last Letters from My Grandma’ is dat grapje realiteit geworden.”

Samen met haar vader beslist ze om vanuit Brussel naar Rusland te reizen, in een poging om zich terug te verzoenen met het land van haar wortels. De verwachtingen van de regisseur strookten uiteindelijk niet echt met het resultaat van de film. Olga geeft toe dat ze had gehoopt om een verhaal met een happy ending te kunnen brengen, maar helaas.

Tegen alle verwachtingen in werd mijn vader depressief. Ik had gehoopt dat dit project mijn band met hem zou versterken, maar dat was helemaal niet simpel. Toen we aankwamen in Rusland, wilde hij meteen terug naar huis. Ik had op voorhand nooit gedacht dat de moeilijkste protagonist uitgesproken mijn vader zou zijn.

Samenwerken met familie verloopt dus niet altijd zonder ongemak. Daarnaast zorgden ook de pandemie en de oorlog in Oekraïne voor heel wat obstakels. Toch zette Olga door. De regisseur was op zoek naar een verklaring voor de grote tragieken waardoor haar familie werd getekend: De vraag die ik mezelf tijdens dit project vaak stelde was of er misschien iets in ons familie-DNA zit waardoor iedereen tragisch tot zijn einde komt? Of was dat gewoon het resultaat van leven onder een bikkelhard regime?".

Sinds ik zelf mama ben geworden, had ik nood aan antwoorden en wilde ik op zoek gaan naar manieren om deze keten te doorbreken.

Protagonist of regisseur?  

Olga is niet enkel regisseur van haar film, ze speelt er ook zelf de hoofdrol in. Toch kon ze die twee functies duidelijk gescheiden houden: Wanneer ik een camera in mijn hand heb, ben ik geen onderdeel van het verhaal, maar dan kijk ik naar mezelf vanop een afstand.” 

Daarnaast had dit project voor haar ook een therapeutische werking, zeker omdat het een lang proces werd vol research, draaidagen en diepe gesprekken waarin taboes werden doorbroken.

Ik kan beter slapen nu. Het verhaal van mijn grootmoeder is niet langer mijn nu, het ligt nu in het verleden.

De film in Rusland

Olga zou haar film zeker willen vertonen in Rusland, maar enkel onder de juiste omstandigheden. Er heerst een cultuur van censuur, dus ze schat haar kansen op dit moment klein in. Daarbovenop wil ze ook haar familie niet in gevaar brengen met haar kritische stem. Al heeft een van haar crewleden ondertussen wel een clandestiene cineclub opgericht waar hij kleine vertoningen organiseert van titels die verboden zijn in Rusland. Wie weet liggen er daar wel opties. 

Op de vraag of ze zelf zou willen terugkeren naar Rusland, antwoordt Olga Lucovnicova bevestigend, maar enkel als het regime van Poetin is gevallen!”. Al lachend voegt ze nog toe dat de mensen daar wel vaak slechtgezind zijn. Het is paradoxaal, maar nu snap ik dat mijn vader zo nostalgisch is over iets waar hij eigenlijk van wil vluchten.

‘Last Letters from My Grandma’ ging eerder deze week in première op Filmfestival Oostende en staat in maart ook geprogrammeerd op Docville. Dit najaar is de documentaire te zien op VRT Canvas.

Redactie
Duniya Sharifi (eindredactie: Hannelore Gheldof)