De splitsessies op Sync’ dag - In filmcomponeren is vooral communiceren de sleutel tot succes

Tijdens de makerssessie op de Sync’ dag, delen zes componisten en artiesten hoe zij hun muziek succesvol inzetten in audiovisuele producties. Jeroen Swinnen maakte de scores voor reeksen als ‘1985’ en ‘De twaalf’, dat hier in Oostende eerder deze week première ging. Michelino Bisceglia is de componist en pianist van films als ‘Marina’. Joris Hermy kan je kennen van ‘Basta’, de reeks van Neveneffecten. Justine Bourgeus - alias Tsar B - maakte de muziek voor de reeks ‘This Is Not a Murder Mystery’. Liesa van der Aa componeerde de muziek voor ‘Augure’ van Baloji en nu ook voor de Spaanse film ‘Frontera’, die maandag in première ging op FFO. Stijn Cole is bij het publiek vooral bekend van televisiereeksen als ‘Rough Diamonds’ of ‘The Best Immigrant’.

Valerie Dobbelaere van Strike a Score bevroeg hen over de praktische do’s & don’ts tijdens het componeren van op maat gemaakte film- en televisiemuziek, het vergroten van sync-kansen en het professioneel en juridisch samenwerken met producenten.

Maquettes bouwen

Beginnen doen we bij het begin, namelijk met de vraag vanaf wanneer een componist graag inhaakt op een project. “Als je met casting begint, cast dan ook meteen je componist.”, steekt Stijn van wal. Hij benadrukt ook dat hij graag het scenario leest in een zo vroeg mogelijk stadium. Justine volgt deze stelling helemaal. “Op het moment dat je schrijft aan het scenario, zou je eigenlijk al de muziek moeten horen.”, vult ze aan. “Als een ploeg dan gaat filmen met de soundtrack al in de oren, is dat pure magie.”.

Jeroen bevindt zich helemaal aan de andere kant van het spectrum. Voor hem zegt een scenario bitter weinig. “Ik lees niet graag scenario’s, maar ga liever af op montage, kleuren en beelden. Dat is voor mij veel inspirerender dan een scenariotekst.” Ook Joris sluit zich aan bij dit kamp. “Als we allemaal hetzelfde boek lezen, is dat voor iedereen een andere ervaring. Als verschillende regisseurs eenzelfde verhaal verfilmen, zal dat er telkens helemaal anders uitzien. Dat wil zeggen dat je in elk project ook andere muziek nodig hebt.”.

Voor Liesa is het vooral belangrijk om als componist goed te beseffen welke soort film een regisseur eigenlijk wil gaan maken. Die dialoog wordt het best al opgestart aan het begin van het proces. “Daarbovenop is het belangrijk om te beseffen dat elke regisseur een andere stijl en identiteit heeft, ook dat bepaalt veel.”. Michelino beaamt dat die dialoog van groot belang is. “Als componist schrijf je niet meteen voor de film, maar experimenteer je in de eerste fase vooral om de juiste toon te vinden. Soms zit je er meteen boenk op, maar soms ook helemaal niet. Doordat je je aan het begin van het proces bevindt, is er ook nog ruimte om te zoeken, te schrappen en aan te passen.”.

Die juiste sfeer is enorm belangrijk, en dat kan alleen goed overgebracht worden door de regisseur. Justine verwijst naar de anekdote van componist Angelo Badalamenti. Hij componeerde de muziek van ‘Twin Peaks’ volledig op basis van het verhaal dat regisseur David Lynch hem face to face vertelde.

In de beginfase is praten en luisteren zo belangrijk, en net die dialoog is heel inspirerend voor de muziek. Tijdens de eerste gesprekken met de regisseur hoor ik al meteen welke muziek ik zou moeten maken. Dan denk ik altijd aan Angelo.

Een gelaagd productieproces

Als componist stel je jezelf in de kijker door demo’s te maken voor een project. Belangrijk tijdens deze beginfase is om je repertoire heel breed te houden, zodat een regisseur een goed beeld krijgt van wat je als componist allemaal in je mars hebt. Stijn benadrukt dat hij altijd all-in gaat met z’n demo’s. “Ik huur vaak muzikanten in tijdens pitches om zo weinig mogelijk aan de verbeelding van de producent over te laten. Mijn muziek moet op zo’n moment zo compleet mogelijk zijn. Ik wil het echt doen klinken hoe ik wil dat het uiteindelijk ook gaat klinken in de serie of film.”.

Nadat een regisseur het vertrouwen geeft aan een componist, is het volgens de panelleden niet alleen belangrijk om vroeg betrokken te worden, maar ook om vroeg te beginnen met componeren. “Als je tijd krijgt, benut ze dan.”, benadrukt Michelino. “En als je iets hebt gemaakt, stuur het dan zo snel mogelijk door zodat de monteurs er al vroeg mee aan de slag kunnen.”.

Toch blijft vooral een goede communicatie de sleutel tot succes, vooral met de regisseur. Dat vindt ook Joris Hermy.

Je moet compromissen maken en je mag nooit vergeten dat je als componist werkt in functie van een hele productie. Het stuk is altijd baas dus pick your fights.

Daarnaast is een goede communicatie met de sound designer en de monteur ook van groot belang. “Mijn grote droom is een ideale samenwerking met de eindmix en sound design”, zegt Liesa, “want zo word je als componist op de hoogte gehouden van bepaalde keuzes die gemaakt worden. Dat schept een band van vertrouwen en wederzijds respect.”.

“Adapt or die”, vult Joris aan. “De planning ligt vaak niet in onze handen maar als je als componist proactief werkt en zelf ook vaak terugkoppelt naar de monteur om zeker te zijn dat je op de juiste versie van de locks werkt, kan dat je veel tijd besparen. Geloof me, ik heb anders meegemaakt en dat was absoluut geen lachertje.”.

Is muziek een must?

“Een goed verhaal staat met een goede soundtrack.” zegt Liesa. Al is iedereen het er wel over eens dat niet elke film muziek nodig heeft, kijk bijvoorbeeld naar de broers Dardenne. Justine herkent dat gevoel. “Ik discussieer heel vaak om mijn muziek eruit te halen.”, lacht ze.

Volgens Joris is er gewoon te veel muziek aanwezig, zeker in televisieprogramma’s.

Ik vind de tendens van onophoudelijke muziekstromen - die we trouwens hebben overgenomen uit Hollywood - eigenlijk wat kwalijk. Muziek werkt maar als je stilte ervoor en erna hebt, anders mist het z’n kracht.

Stijn gaat akkoord. “De kunst bestaat erin om je momenten goed te kiezen. Als er na een half uur stilte plots muziek wordt opgevoerd, kan dat je film echt naar een hoger niveau tillen.”.

Muzikanten en componisten, verenig u!

Stijn vertelt dat hij een oproep heeft gedaan bij de muziekgilde om een soort database aan te leggen met Belgische muzikanten die componisten kunnen inschakelen om lijnen in te spelen voor filmmuziek. “Dat zou ons als componisten super hard helpen en levert ook extra jobs op in de sector. Op die manier leren wij ook nieuwe muzikanten kennen en bouwen we een vertrouwensband op. Dat alles kan leiden tot duurzame samenwerkingen.”. Alle panelleden willen zich verenigen om dit idee te steunen.

De aanwezigheid van AI bleef ook niet onbesproken, maar toch heerst er geen paniek. Volgens Jeroen blijft vooral het menselijke aspect heel belangrijk, zeker bij het interpreteren van emoties.

Bij actiescènes vind ik het niet erg mocht de muziek voor een deel worden overgenomen door computers, maar vooral bij emotionele scènes blijft het menselijke aspect een kunst, een soort vakmanschap dat geen computer ooit kan overnemen.

Tot slot eindigt het gesprek met een oproep naar jonge artiesten en componisten: “Kom buiten en ga naar festivals en netwerkmomenten.”, benadrukt Valerie. “Be yourself en probeer connectie te maken met professionals uit het vak.”. Er wordt verwezen naar verschillende pitchprojecten en open calls. Daarnaast vindt Justine het belangrijk om je werk te laten zien op socials, en ook een inkijk te geven in het maakproces. Michelino benadrukt dat scholen ook een interessante partner kunnen zijn in het uitbouwen van een professioneel netwerk. “Studenten zoeken vaak samenwerkingen met componisten. Sommigen onder hen groeien uiteindelijk door tot professionals in de sector. Door vroeg te investeren in contact met hen, bouw je relaties op met de stemmen van de toekomst.”.

Redactie
Hannelore Gheldof